Waarom lijkt het gemakkelijker eendrachtig in de file te staan dan het ééndrachtig op te lossen?

02/02/2010

Vragen als deze fascineren Felix Gimbrère. Als psychiater is hij geïnteresseerd in de drijfveren van het individu maar nog meer in de drijfveren van (grote) groepen. Felix Gimbrère: “Ik ben psychiater geworden omdat ik het brein fascinerend vind. Ik ben nieuwsgierig naar hoe dat brein een mens aanstuurt en in de interactie tussen mensen.

In ieder soepel functionerend mens speelt zich een innerlijke dialoog af. Als die dialoog een debat wordt waar twee motieven elkaar bestrijden, is er sprake van een innerlijk conflict en kan iemand vastlopen. Het Platform Duurzame Mobiliteit onderkent de toegevoegde waarde van gedragswetenschappers en heeft onder andere aan Gimbrère gevraagd deel te nemen aan een denktank. “Ik mag vanuit mijn specialisatie meedenken over hoe je processen rondom duurzaamheid op gang krijgt.”

“Wat in mijn vak belangrijk is bij het oplossen van intermenselijke conflicten is partijen verleiden om actief en zonder vooroordeel te luisteren naar de andere partij en bij voorkeur zich te verplaatsen in de overwegingen van de ander. Tegenstellingen worden dan ook zichtbaar en er ontstaat ruimte voor samenwerking: samen ben je immers sterker en denk je slimmer.”

Behoefte aan vrijheid en samenwerken
“Het psychologische krachtenspel dat je binnen een individu kan herkennen zie je ook bij groepen,” aldus Gimbrère. “In dat krachtenspel spelen grof gezegd wensen en angsten een rol. Zo’n wens is de behoefte aan vrijheid, aan autonomie. Maar we hebben ook angsten, zoals de angst voor het verliezen van vrijheid en de angst voor het gebrek aan zekerheid. Mensen zijn kuddedieren, anders zouden we überhaupt niet in de file blijven staan, we willen graag bij een groep horen. Dat helpen van de ander en samenwerken in vrijwel ieder mens een sluimerende behoefte is, zie je als er een ramp gebeurt. Zoals nu bij Haïti. Dan willen we bijdragen. Dan zetten we ons directe eigenbelang opzij en worden we wereldburgers.”

Toenemende polarisatie
Gimbrère vervolgt: “Maar ja, we zijn als mens óók geprogrammeerd op voorzichtigheid met nieuwe situaties en op het wantrouwen tegenover mensen waarvan je niet weet of ze niet iets van je afpakken. Veiligheid en kracht worden dan vaak gezocht bij gelijkgestemden. Je ziet polarisatie toenemen. De polarisatie die daaruit voortkomt, leidt vaak tot allesbehalve vrolijke stukken in geschiedenisboekjes. Je ziet het bijvoorbeeld nu in de opkomende beweging tegen Obama.”

Angst voor persoonlijk verlies
“Je kunt Nederland ook zien als één organisme met bewuste wensen en plannen en minder of meer reflexmatige remmingen. Nederland wil duurzame ontwikkeling. Je zou de overheid dan kunnen zien als het bewuste, plannen makende ego, zeg maar het hoofd. Maar ergens in de onderbuik van Nederland blijken dan tegenkrachten te worden opgeroepen. De overheid kan dan bijvoorbeeld roepen: Lees de rest van dit artikel »

Advertenties