Gezamenlijk op WEG naar een duurzame samenleving

In het Verdrag van Kyoto heeft Nederland zich gecommitteerd aan een forse reductie van broeikasgassen. In het Sectorakkoord hebben diverse marktpartijen, brancheverenigingen en de overheid zich vastgelegd om een bepaald deel van die vermindering voor hun rekening te nemen. Zo ook de RAI vereniging. We vragen Jaap Tuinstra, coördinator duurzaamheid bij de RAI Vereniging, hoe zij tegen deze en andere zaken aankijken.

Jaap Tuinstra is verantwoordelijk voor de onderdelen duurzaamheid, techniek en fiscaliteit bij de RAI vereniging, de branchevereniging van de fabrikanten en importeurs van wegvervoermiddelen. Na zijn opleiding HTS autotechniek ging hij voor de RDW werken. “In 10 jaar internationaal testwerk heb ik heel goed geleerd hoe de regelgeving en de wagens in elkaar zitten. Toen het reizen me zwaarder begon te vallen, kon ik bij de RAI Vereniging aan de slag. Een goede opvolger want alles wat met wielen van doen heeft, is mijn passie.”

Gezamenlijk optrekken
Voor het invullen van het Sectorakkoord Mobiliteit, logistiek en infrastructuur 2008-2020 trekken de BOVAG en de RAI Vereniging gezamenlijk op. In het boekje ‘Duurzaam op weg’ (http://www.raivereniging.nl/dossiers/duurzame-mobiliteit.aspx) hebben zij hun gezamenlijke visie vastgelegd. Jaap Tuinstra: “Het is meer dan alleen een visie. We leggen hierin ook vast met welke concrete acties wij de doelstelling, om 12-15 mton CO2 in 2020 in het wegverkeer te reduceren, invullen. Ambitieus maar haalbaar. Niets doen, is geen optie meer. Of we nu geloven dat ‘global warming’ waar of niet waar is. Feit blijft dat de fossiele brandstoffen over een jaar of 20 of 30 op zijn.”

Wat doen we als RAI vereniging?
RAI Vereniging heeft met CE (ingenieursbureau in Delft) onderzoek gedaan naar wat ze kan doen als automobielbranche aan CO2-reductie. “Dat plan is nog niet helemaal af. Sommige plannen zijn nu eenmaal makkelijk uitvoerbaar en de andere moeten uitvoerig bij autofabrikanten worden getoetst op haalbaarheid. Wij denken dat het haalbaar is om aan de gewenste reductie – 20% in 2020 ten opzichte van 1990 – te voldoen als een drietal grote componenten worden uitgevoerd. Dat is ten eerste ‘anders betalen voor mobiliteit’. Ten tweede gaan we uit van een brandstofmix die minimaal 10% uit biobrandstoffen bestaat. De derde is de Europese richtlijn van een maximale uitstoot van auto’s van 130 gram. Dat laatste is zeker haalbaar; de techniek gaat zo snel.”

CO2-Ketendenken
Momenteel is de RAI Vereniging samen met de overheid ook bezig met een brandstofnotitie om tot een reële combinatie van voertuig en brandstof te komen. “Een voorbeeld. Als iemand een elektromotor heeft, is dat geweldig voor de CO2-uitstoot. Maar als deze auto’s worden geproduceerd met behulp van Duitse bruinkool

Waarom lijkt het gemakkelijker eendrachtig in de file te staan dan het ééndrachtig op te lossen?

Vragen als deze fascineren Felix Gimbrère. Als psychiater is hij geïnteresseerd in de drijfveren van het individu maar nog meer in de drijfveren van (grote) groepen. Felix Gimbrère: “Ik ben psychiater geworden omdat ik het brein fascinerend vind. Ik ben nieuwsgierig naar hoe dat brein een mens aanstuurt en in de interactie tussen mensen.

In ieder soepel functionerend mens speelt zich een innerlijke dialoog af. Als die dialoog een debat wordt waar twee motieven elkaar bestrijden, is er sprake van een innerlijk conflict en kan iemand vastlopen. Het Platform Duurzame Mobiliteit onderkent de toegevoegde waarde van gedragswetenschappers en heeft onder andere aan Gimbrère gevraagd deel te nemen aan een denktank. “Ik mag vanuit mijn specialisatie meedenken over hoe je processen rondom duurzaamheid op gang krijgt.”

“Wat in mijn vak belangrijk is bij het oplossen van intermenselijke conflicten is partijen verleiden om actief en zonder vooroordeel te luisteren naar de andere partij en bij voorkeur zich te verplaatsen in de overwegingen van de ander. Tegenstellingen worden dan ook zichtbaar en er ontstaat ruimte voor samenwerking: samen ben je immers sterker en denk je slimmer.”

Behoefte aan vrijheid en samenwerken
“Het psychologische krachtenspel dat je binnen een individu kan herkennen zie je ook bij groepen,” aldus Gimbrère. “In dat krachtenspel spelen grof gezegd wensen en angsten een rol. Zo’n wens is de behoefte aan vrijheid, aan autonomie. Maar we hebben ook angsten, zoals de angst voor het verliezen van vrijheid en de angst voor het gebrek aan zekerheid. Mensen zijn kuddedieren, anders zouden we überhaupt niet in de file blijven staan, we willen graag bij een groep horen. Dat helpen van de ander en samenwerken in vrijwel ieder mens een sluimerende behoefte is, zie je als er een ramp gebeurt. Zoals nu bij Haïti. Dan willen we bijdragen. Dan zetten we ons directe eigenbelang opzij en worden we wereldburgers.”

Toenemende polarisatie
Gimbrère vervolgt: “Maar ja, we zijn als mens óók geprogrammeerd op voorzichtigheid met nieuwe situaties en op het wantrouwen tegenover mensen waarvan je niet weet of ze niet iets van je afpakken. Veiligheid en kracht worden dan vaak gezocht bij gelijkgestemden. Je ziet polarisatie toenemen. De polarisatie die daaruit voortkomt, leidt vaak tot allesbehalve vrolijke stukken in geschiedenisboekjes. Je ziet het bijvoorbeeld nu in de opkomende beweging tegen Obama.”

Angst voor persoonlijk verlies
“Je kunt Nederland ook zien als één organisme met bewuste wensen en plannen en minder of meer reflexmatige remmingen. Nederland wil duurzame ontwikkeling. Je zou de overheid dan kunnen zien als het bewuste, plannen makende ego, zeg maar het hoofd. Maar ergens in de onderbuik van Nederland blijken dan tegenkrachten te worden opgeroepen. De overheid kan dan bijvoorbeeld roepen:

Duurzaamheid loont!

Paul Hoffschult stond aan de wieg van IvDM (Instituut voor Duurzame Mobiliteit), het kenniscentrum van de brancheverenigingen BOVAG en RAI Vereniging. Samen met de automotive branche werkt IvDM aan een duurzame toekomst. Hoe? Dat vragen we Paul Hoffschult.

RAI Vereniging en BOVAG trekken gezamenlijk op inzake duurzame mobiliteit om invulling te geven aan het Sectorakkoord. Dat is een van de redenen om IvDM op te richten. Bij IvDM komt de kennis samen en wordt het voor de leden in duurzaamheidsprojecten gegoten die zowel economisch als milieutechnisch gunstig zijn.

In juli 2008 is IvDM gestart met Paul Hoffschult: “Ik kom oorspronkelijk uit de wereld van de logistiek / ’supply chain’. Daar was ik als supply chain manager bezig met de gehele keten rondom een product bijvoorbeeld binnen de automotive sector en bij een farmaceutisch bedrijf. Erg interessant. Tot ze bij IvDM een ondernemende consultant duurzaamheid zochten. Dat sprak me enorm aan mede omdat in deze functie mijn kennis, ervaring en interesse samenkomen: techniek, innovatie, duurzaamheid en ondernemerschap.”

Drie pijlers
Bij het IvDM werken inmiddels vijf mensen die zich richten op drie hoofdtaken. De eerste taak is het productief maken van kennis voor professionals en geïnteresseerde consumenten. Hiervoor is het online platform www.duurzaamopweg.nl gerealiseerd. Momenteel wordt de laatste hand gelegd aan een vijftal IvDM-publicaties die verbonden zijn aan de website. Bijvoorbeeld de gebundelde factsheets over schone en zuinige voertuigen en alternatieve brandstoffen; een verzameling succesvolle business modellen in duurzame mobiliteit; een handboek en begeleidend magazine voor Erkend Duurzaam ondernemen in de branche en het onderzoek naar de bewijslast voor ‘Fietsen in Groen, Gezond en Voordelig’. Dit materiaal is beschikbaar voor alle professionals en zal per doelgroep worden toegestuurd aan leden van BOVAG en RAI Vereniging.

Paul Hoffschult vertelt: “Educatie en innovatie vormen tezamen hoofdtaak twee. Hiertoe werken we bijvoorbeeld nauw samen met het opleidingsinstituut Innovam om in alle trainingen het thema duurzaamheid te verweven en organiseren we samen met de BOVAG masterclasses over duurzame bedrijfsvoering.” Als derde hoofdtaak ontwikkelt IvDM middelen om bijvoorbeeld medewerkers in de autoshowroom het goede duurzaamheidsverhaal te laten vertellen aan hun klanten. Hoe zit het nu met anders betalen voor mobiliteit. Wat is schoon en wat is nu zuinig? Et cetera.”

IvDM inside
IvDM onderneemt projecten in twaalf deelprogramma’s voor en samen met BOVAG en RAI Vereniging. Dat lijkt wel erg veel voor een relatief kleine club. “We hebben inderdaad veel projecten. Ik denk zo’n 25 in een jaar tijd. Kennelijk weet men ons al goed te vinden en dat is belangrijk. Maar we doen niet alles zelf. De kracht zit in ons netwerk. Het voordeel van ‘IvDM inside’,

Electrische bierboot te water

Naast de aansprekende, geheel op zonne-energie rijdende Cargohopper, kent Utrecht sinds vorige week nog een niet-alledaagse verschijning in de stadsdistributie: een bierboot die wordt aangedreven door electriciteit. Ook de overslag gebeurt geheel en al op (groene) electriciteit.

Bron: blog van de afdeling BIS, gemeente Utrecht

Goed opgeladen houdt de boot het een volle werkdag uit. De bierboot stoot geen CO2 uit en dat is al snel 16,5 ton CO2 minder dan distributie middels vrachtauto’s.

Cargohopper, een initiatief van Hoek Transport B.V. en de gemeente Utrecht (link naar het blog van de afdeling Bestuurlijke, Internationale en Subsidiezaken), de initiatiefnemer van de electrische bierboot, gaan nauwer met elkaar samenwerken. Er zijn inmiddels ook voorzichtige plannen om een electrische vuilnisboot te introduceren. Goed bezig daar in Utrecht!

“Het is niet of-of-of …

… maar en-en-en. De grote klap van C02-reductie in 2020 gaan we niet alleen als Connekt behalen. Wel tezamen met alle initiatieven op dat gebied,” aldus Nico Anten, directeur van Connekt.

 ”Dit is een uitdagende baan,” vertelt Anten. “Ik ben een generalist en procesmens en houd ervan te delen en te verbinden. Zeker bij een programma met een maatschappelijk belang op economisch en milieugebied.” Na zijn studie bestuurskunde werkte Anten jarenlang als consultant om vervolgens verbonden te raken bij het Programma Centrum Transporttechnologie; het slimmer organiseren van de logistieke stromen rond Schiphol en Rotterdam. Tot dit Programma opging in Connekt, een netwerk van bedrijven en overheden dat met elkaar werkt aan duurzame verbetering van de mobiliteit in Nederland.

 Oplossing qua geld en emissies

“Connekt startte als een subsidieprogramma maar in de rol van directeur kreeg ik de kans er een onafhankelijke netwerkorganisatie van te maken. We zijn van start gegaan met een netwerk van 15 betalende leden, dat is uitgegroeid tot de huidige 115. Daaruit kunnen we afleiden dat er blijkbaar een behoefte bestaat onder bedrijven om zich niet alleen te verbinden aan duurzame mobiliteit maar in samenwerking daadwerkelijk iets te willen doen,” vertelt Nico Anten.

“Binnen Connekt is duurzame logistiek en mobiliteit een situatie met veel probleemeigenaren waarbij niet één partij zijn wil kan opleggen. Wat wij als Connekt inbrengen, is dat we vertrouwen kweken en de juiste onderwerpen op tafel krijgen zodat diverse bedrijven met diverse belangen met elkaar in gesprek gaan. Dan zie je gebeuren dat bedrijven gezamenlijk met optimale oplossingen. Zowel qua geld als emissies. Zo dienen we twee doelen en dat is hoe we als Connekt willen acteren. Ik zeg vaak over Connekt: wij zijn er niet om te praten maar om te bewegen.”

‘Duurzaam’ mobiliteitssysteem

Anten vervolgt: “Een item is bijvoorbeeld hoe we er voor kunnen zorgen dat we in 2020 een mobiliteitssysteem hebben dat mensen naar hun werk kunnen en goederen de winkels kunnen bereiken zonder dat het leidt tot files. En dat ook nog eens op een duurzame wijze. Natuurlijk gaat die grote klap van 20% CO2-reductie in 2020 ons als Connekt niet alleen lukken maar we kunnen wel als Connekt helpen om bedrijven anders te laten werken. Het zijn misschien kleine stappen maar ze worden wel concreet gezet. Ik geloof in en-en-en. Niet in of-of-of.”

Welvaart en welzijn

Nico Anten: “Mobiliteit maakt al heel lang de ontwikkeling van onze welvaart mogelijk. Maar tegelijkertijd zien we dat vanaf de tweede wereldoorlog mobiliteit ons welzijn begint te bedreigen: fijnstof, broeigas, lawaai, verkeersonveiligheid.

Gratis wintertips!

Nederland is deze winter meer dan we gewend zijn getrakteerd op een flink portie winterweer. Laten we daarom het jaar beginnen met drie wintertips voor de automobilist. Gratis en voor niets! Met dank aan Martin Kroon, onder meer columnist voor GroenOpWeg.nl en MindsinMotion.net.

Martin Kroon

1) Eerst krabben, dan starten. Goed voor de motor, goed voor het milieu en je gezondheid (een koude motor verbruikt 300% brandstof en vervuilt de lucht maximaal).

2) Gebruik een dakhoes of ruitenfolie. Ideaal voor wie niet elke ochtend wil krabben. Scheelt ook tijd, krassen, koudenhanden en brandstof.

3) Weinig gas geven + Eco-Driving toepassen, juist nu. Wie zonder brokken wil thuiskomen als het glad is, moet zo weinig mogelijk toerten in de hoogst mogelijke versnelling rijden. Deze wintertip geldt overigens voor het hele jaar.

Volgens Martin zijn deze drie ‘vergeten’ wintertips goed voor een besparing van circa 250 miljoen liter brandstof, oftewel 0,5 MTon CO2.

Hoort, zegt het voort!

Een kijkje over de grens: waterstof in België

Alexander Beerts (foto: KdG)

Over rijden (en varen) op waterstof wordt al decennia lang gesproken. Grootschalige praktijktests zijn er de laatste jaren vooral in het buitenland opgezet: denk onder meer aan Hycity Hamburg, de Clean Energy Partnership in Berlijn en de Scandinavische waterstofsnelweg. In de lage landen is de vaandeldrager de stad Amsterdam. Kort geleden berichtten we over de waterstofboot die door de Amsterdamse grachten zal varen en in het kader van het Europese CUTE-project is gedurende een aantal jaren in Amsterdam een tweetal waterstofbussen ingezet in de reguliere dienstregeling. Ergens volgend jaar zal het resultaat van een Duits-Nederlands project in het Amsterdamse (en Keulse) verkeer zichtbaar worden: de hybride brandstofcelbus op basis van de Phileas.

En er gebeurt meer in de lage landen. Ook België laat zich niet onbetuigd. Begin volgend jaar zal zowel in Brussel als Antwerpen een gemodificeerde Opel Combo CNG worden ingezet die op 100 procent waterstof kan rijden. Volgens initiatiefnemer Alexander Beerts van Blue Planet Hydrogen is het voertuig een “stepping stone vehicle”: omdat waterstoftankinstallaties nog niet voldoende beschikbaar zijn, zal de auto ook kunnen rijden op fossiele brandstof. We houden in de gaten hoe de tests gaan verlopen.

Duurzame brandstoffen ruimer beschikbaar

Een landelijke dekking van tankstations met alternatieve brandstoffen komt dichterbij. In een tweede subsidieronde stelt minister Eurlings van Verkeer en Waterstaat samen met een aantal provincies, regio’s en gemeenten in totaal € 4,1 miljoen beschikbaar. Dit geld wordt besteed aan nieuwe vulpunten met de alternatieve brandstoffen aardgas (CNG), groen gas, ethanol (E85) en biodiesel (B30).

Doel van het subsidieprogramma Tankstations Alternatieve Brandstoffen (TAB) (http://www.senternovem.nl/tab)is het stimuleren van een landelijk dekkend netwerk van tankstations met alternatieve brandstoffen. Het gebruik van deze brandstoffen leidt tot aanzienlijk minder CO2-uitstoot en maakt Nederland minder afhankelijk van fossiele brandstoffen. Bovendien is rijden op aardgas goedkoper: op een kilo aardgas van € 0,72 kunnen evenveel kilometers worden gereden als op een liter diesel van € 1,04 of Euro95 van € 1,36.

Veel automobilisten en bedrijven zien nu nog af van de aankoop van een auto die rijdt op alternatieve brandstoffen, omdat deze brandstoffen beperkt verkrijgbaar zijn. TAB moet dit veranderen. Het is een gezamenlijk initiatief van het ministerie van Verkeer en Waterstaat, de provincies Noord-Holland, Drenthe, Overijssel, Gelderland, Noord-Brabant en Limburg, de plusregio Stadsgewest Haaglanden en het Openbaar lichaam Regio De Vallei. Het ministerie investeert € 1,6 miljoen en de overige overheden € 2,5 miljoen. Hiermee worden naar verwachting circa 50 nieuwe vulpunten voor alternatieve brandstoffen gerealiseerd.

Het programma geeft een financiële bijdrage aan bedrijven die investeren in een vulpunt met de alternatieve brandstof aardgas/groen gas, E85 en/of B30. Zij kunnen vanaf nu tot en met 12 maart 2010 een subsidieaanvraag indienen. TAB is onderdeel van verschillende initiatieven van de overheid om duurzame mobiliteit te stimuleren. Alternatieve brandstoffen kunnen op de korte termijn zeer positieve milieuresultaten behalen. Zo bespaart aardgas ruim 20% CO2-uitstoot en ethanol 30 tot 80%.

Bron: VNA – Vereniging Nederlandse Autoleasemaatschappijen. Zie ook http://www.vna-lease.nl

PEM van start

Platform Elektrische Mobiliteit is op 15 december jl. van start gegaan tijdens een drukbezochte sessie.

Met ondersteuning van de RAI Vereniging is het PEM opgericht om alle partijen (zowel marktpartijen als de overheid) die iets met elektrische mobiliteit hebben of willen, te verbinden om zodoende gezamenlijk een bijdrage te leveren aan een reële introductie van elektrisch rijden.

De oproep om de middag bij te wonen was gericht aan partijen door alle geledingen heen, zowel leden als niet-leden van de Vereniging. Zo’n 175 mensen gaven acte de presence. Eric Beers, stimulator namens CLIM: “Waarom PEM? Om als breed netwerk elkaar te informeren, enthousiasmeren en te faciliteren. Niet om ellenlange verhalen af te steken maar juist om gezamenlijk de handen uit de mouwen te steken in een open en eerlijke ambiance waarin een ieder wat mag komen halen maar ook iets dient te brengen.”  

De sessie had een organisch karakter. Niet alleen door de brede mix van partijen maar ook doordat aan de hand van stellingen een ieder werd geprikkeld zijn/haar visie te geven. Op stellingen als: Waar gaat het nu werkelijk om? Elektrisch vervoer beperkt onze mobiliteitsvrijheid! De overheid bepaalt de snelheid en succes van de introductie. Nederland als proeftuin? Elektrische mobiliteit gooit de bedrijfskolom overhoop.

De breedte van de antwoorden liet duidelijk zien dat niet één partij een introductie in zijn eentje kan maar dat we elkaar daarvoor nodig hebben. Anders zou deze hype nog wel eens een stille dood kunnen sterven. Hiermee is niemand gebaat. Zeker het milieu niet.

Uit de aanwezigen wordt een denktank gevormd die een voorstel uitwerkt hoe PEM, als breed Platform, inhoudelijk vorm kan krijgen. Ook komst zij met een voorstel voor een invulling van de Straat van de Toekomst. Het is in ieder geval belangrijk om als PEM vanuit de breedte te kijken naar vraagstukken als: waar staan we nu met elkaar binnen de elektrische mobiliteit? Waar willen we toe, zowel voor wat betreft de technische invulling als de bijhorende gedragsverandering.

 – Wordt vervolgd –

De electrische route van Eneco

Eneco wil dat binnen vier jaar een kwart van zijn voertuigvloot uit electrische voertuigen bestaat. Het bedrijf hoopt door de eerste schaapjes over de dam te drijven dat er veel zullen volgen.

Tijdens de ‘nacht van de duurzaamheid’ van 9 september jongstleden was Eneco een van de partijen die een gezamenlijke aanbesteding aankondigde. Samen met initiatiefnemers Urgenda, Tendris en TNT en daarnaast onder meer de Triodos Bank, NUON, Essent, Philips, de Rabobank, de Gemeente Rotterdam, het Ministerie van Verkeer en Waterstaat en anderen, moeten er zo’n 3.000 electrische voertuigen in de bestelling gaan.

Voor Eneco zal de introductie van de EV’s in drie fasen geschieden, aldus Monique Blokpoel in een interview met MindsinMotion.net.

Monique Blokpoel

In de eerste fase zal Eneco 500 voertuigen aanschaffen en door het hele land inzetten en daarnaast oplaadpunten realiseren bij Enecovestigingen en bij werknemers thuis. In de tweede fase zullen oplaadpunten, zogenaamde NRGSPOTS bij bedrijven en (stedelijke) overheden worden aangelegd. Betalen bij de NRGSPOTS zal mogelijk zijn met de OV-chipkaart.

Wanneer op den duur het grote publiek eveneens geïnteresseerd raakt om electrisch te gaan rijden, dan zal Eneco ook oplaadpunten om aan huis te kunnen laden gaan aanbieden. “Op dit moment is de prijs van electrische voertuigen voor consumenten nog te hoog,” aldus Monique. Stimulering van electrisch rijden door bedrijven en overheden is nodig.

Volgens Monique is het verder van belang dat er Europese standaarden worden ontwikkeld voor zowel de techniek van de oplaadpunten alsook voor de betalingswijzen. “Het is te vergelijken met benzinestations: je kunt met elke auto bij elk benzinestation tanken. Er wordt niet geconcurreerd op techniek, maar op service.”

Monique vindt dat het in ieders belang is dat de beste techniek wordt gebombardeerd to standaard, zodat de consument niet de prijs betaalt.